|
მომხმარებელი: 0 სტუმარი: 1 1 |
მურმან ლებანიძე ჩემო თვალნათელო, ჩემო სანატრელო, იოსებ ნონეშვილი სიმღერა საქართველოზე თვალტანადი ქალ-ვაჟების ნათქვამი იავნანა, ურმული და რერო, სიცოცხლით და სიყვარულით გამთბარი ვენახები, ყანები და მდელო. თხილის ერთ გულს ცხრა ძმას ძმურად გაუყოფს, მას თავისთვის განა მეტი უნდა?.. სურს მოყვარეს გულის კარი გაუღოს, სახლის კარი ღია არის მუდამ. „ერი პურადი, გულადი“, სტუმარს ღვთის კაცად სთვლიან… არის ასეთი ქვეყანა, - მას საქართველო ჰქვია! ურმის ჭალებს შესეული ბავშვები, ივრის ჭალებს – კაკაბი და გნოლი… ჩვენს იმედად, მტერთა რისხვად ნაშენი ძველთაძველი თბილისი და გორი. დეკემბერში ვარდის გამოშუქება, ნოემბერში ნარინჯების ეშხი… წყალვარდნილებს ელსადგური უხდებათ და ქარხნების გუგუნია მთებში. მისი დიდების ამბავი საუკუნეებს მიაქვთ. არის ასეთი ქვეყანა, - მას საქართველო ჰქვია! აბა ვინ სთქვას: თავის მთით და ბარითა პატარაა საქართველოს მიწა… მზეს ეხება, ისე მაღლა ავიდა, იალბუზით მეშვიდე ცას მისწვდა. აუვსია, რომ დაუხვდეს გაზახფულს, ღვინით თასი, ყვავილებით კალთა, სხვა ოცნება, სხვა დიდება არა სურს მშობელ ხალხის დღეგრძელობის გარდა. ღამით ვარსკვლავებს უღიმის, დღისით მზეს ცეცხლისფრთიანს. არის ასეთი ქვეყანა, - მას საქართველო ჰქვია! საქართველო რომ შეძლებოდა,დუშმანი ძირფესვიანად მოგვთხრიდა, მაგრამ მტერს მტრულად ხვდებოდა ძველი ქართლი და კოლხიდა. არც მეფე თამარს,არც დავითს არ ჩაუგიათ მახვილი ხმალამოწვდილი მისდევდნენ მომხდურს "ჰკა მაგას"ძახილით. სიკვდილი ჰქროდა ველებში, ნასახლარს ხავსი ჰფარავდა, პატარა კახი_ერეკლეც ბრძოლებში გაჭაღარავდა. მაგრამ ჩვენც საქმედ ვაქციეთ ერთობის ბრძნული იგავი, ერთად რომ ამოვისუნთქოთ ამოვარდება გრიგალი. ლურჯი მონასტერი მდუმარე ალვებში ლურჯი მონასტერი დგას გაუქმებული, ხავსიან კარებით. ჩავუვლი მწუხრისას და ცით მონაბერი უცებ ჩამესმება გუგუნი ზარების. თითქოს ცოცხლდებიან ლანდები წარსულის, სანთლების ციმციმით მოდიან შორიდან. გაარღვევს სიბნელეს და თეთრი ასული მაცხოვრის ხატის წინ ყვავილებს მოიტანს, და მესმის ზამბახთა შრიალი საამო, ეს უცხო ასული ცას შესთხოვს ვედრებით: - მტერმა ვერ დახაროს ქართველთა ალამი სიმღერით დაბრუნდნენ გულლაღი მხედრები, და მესმის ზამბახთა შრიალი საამო, ო, ეს ხმა გულს ნეტარ ოცნებით აღანთებს. იქნება ამდგარა თვით მეფე თამარი და საქართველოსთვის ტკბილ ლოცვას ღაღადებს… იქნება მრისხანე ბრძოლების გუგუნი მის მყუდრო აკლდამის ბურუსშიც შევიდა, სულმნათის თვალებმა გაჰკვეთეს უკუნი და ვარსკვლავებივით დაგვადგნენ ზევიდან, მაღლდება, ნათლდება ლურჯი მონასტერი, იღება ალმასის სამმაგი კარები და სივრცეს ედება ზეცით მონაბერი ღვთიურ გუგუნი შორეულ ზარების. “ღმერთი და ხელები” მაღალ ტახტრევანზე იჯდა მამაღმერთი, თეთრი ღრუბლები ეწყო ბალიშებად, მყინვარი შანდლად ედგა, შიგ მზე სანთლად ენთო და ხალხს ელვის კვერთხით სურვილს ანიშნებდა.  წყალობა უფლისა თურმე ყველას მისწვდა, მიწის ყველა მკვიდრი თავისთან შეჰყარა, გაშლილ ხელისგულზე ედო დედამიწა, რომ კაცთა მოდგმისთვის გაეყო ქვეყანა. მის წინ რიგში იდგენენ ზანგნი თუ არაბნი, ფრანგნი თუ… ვინ მოსთვლის ღვთის ნებას მინდობილთ. ზoგს ველი არგუნა, ზოგს მთების ქარაფი, ზოგს ცხელი უდაბნო, ზოგს ვრცელი მინდორი, ზოგს მთა მოუწია, ზოგს მთის კალთები. უფლის განაჩენი არ იყო სადაო. მხოლოდ ამ გრძელ რიგში არ ჩანდნენ ქართველნი, რიგი და ქართველი? სადან სადაო. და როცა პირწმინდად დარიგდა მთა ბარი, გოჯიც კი მიწისა არ დარჩა უბრალოდ, უეცრად ჩვენები, სად იყვნენ სად არა, წარუდგნენ და ჰკითხეს: ჩვენ რა ვქნათ უფალო? მიწის ამზომველნი სულს ძლივსღა ღაფავდნენ, ფრიად დამაშვრალი ჩანდა თვით მეუფეც, განცვიფრდა: ვინა ხართ, სადა ხართ აქამდე? მთელი დედამიწა გავყავი მე უკვე… ქართველნი გახლავართ, გავშალეთ ნაბდები … შენი სადგეგრძელო თასები დავცალეთ, რიგს ლხინი ვარჩიეთ, გაქეთ და გადიდეთ და დაგვაგვიანდა ჰე ღმერთო მოწყალევ… დავლოცეთ შენს მიერ შექმნილი სამყარო, მეუფევ მაღალო! და რადგან ეს მიწა ყველას გაუყავი, ცუდი თუ კარგი კუთხე გაეცი მთლიანად. რა უყოთ, ნუ სწუხარ, შენ კარგად იყავი, ოღონდ დაგვიცალე ეს ერთი ფიალა! …..ალპებად, ანდებად, თუ კავკასიონის მთებად, აიწიენ წარბები შეკრული… სად დაგაბინაოთ? – არ არის იოლი, ასეთი ლამაზნი. მამაცნი ერთგულნი… სულ ყველა გავეცი, ბილიკიც, ჭიუხვიც , მარტო დავიტოვე პატარა წალკოტი, იქ კალთა დავბერტყე სიტურფის, სიუხვის, საჩემოდ სამოთხის ხეხილით ვამკობდი, მე ჩემთვის მინდოდა მზიური ქედები და რადგან მიწის სხვა ნამცეციც არ არის, ზეცაში ვიცხოვრებ… ხოლო ეს ედემი - თქვენთვის დამითმია. დე, იყოს ალალი! და ასე წაბრძანდა ღმერთი ცათა შინა, და ჩვენ დაგვიტოვა ღვთიური მთა-ბარი, მიტომ საქართველოს რა არ გააჩნია ქუხს მისი სიტურფის, სიუხვის ამბავი… ილია ჭავჭავაძე ჩემო კარგო ქვეყანავ, რაზედ მოგიწყენია!.. მათი გულთა ფიცარი შენი მტკიცე ზღუდეა... ვერ წაბილწავს მათს გრძნობას სიმუხთლე, სიმრუდეა! მათ თვის მკერდით შეჰმუსრონ მტერთა სიმაგრენია, ჩემო კარგო ქვეყანავ, მაშ, რად მოგიწყენია? მას აქეთ, რაკი შენდამი ვცან მე სიყვარული მას აქეთ, რაკი შენდამი ვცან მე სიყვარული, ჰოი, მამულო, გამიკრთა მე ძილი და შვება! შენს ძარღვის ცემას მე ყურს ვუგდებ სულგანაბული, ღამე თენდება ეგრეთ ჩემი და დღე ღამდება. დაჟინებითა ფიქრი ფიქრზედ მოდის, გროვდება, გრძნობა გრძნობაზედ შეუპოვრად იძვრის ჩემს გულში, და მე არ ვჩივი, — მიხარიან, რომ ეგრეთ ჰშრვება ჩემი ცხოვრება შენსა ფიქრში, შენს სიყვარულში. მაგრამ მამულო, ჩემი ტანჯვა მხოლოდ ის არი, ის არი მხოლოდ სავალალო და სამწუხარო, რომ შენს მიწაზედ, ამდენ ხალხში, კაცი არ არი, რომ ფიქრი ვანდო, გრძნობა ჩემი განვუზიარო!.. ელეგია მკრთალი ნათელი სავსე მთვარისა მშობელს ქვეყანას ზედ მოჰფენოდა  და თეთრი ზოლი შორის მთებისა ლაჟვარდ სივრცეში დაინთქმებოდა. არსაიდამ ხმა, არსით ძახილი!.. მშობელი შობილს არრას მეტყოდა, ზოგჯერ-კი ტანჯვით ამოძახილი ქართვლის ძილშია კვნესა ისმოდა! ვიდექ მარტოკა... და მთების ჩრდილი კვლავ ჩემ ქვეყნის ძილს ეალერსება... ოხ, ღმერთო ჩემო! სულ ძილი, ძილი, როსღა გვეღირსოს ჩვენ გაღვიძება?! ყვარლის მთებს სამშობლო მთებო! თქვენი შვილი განებებთ თავსა, მაგრამ თქვენ ხსოვნას ვერ მივცემ მე დავიწყებასა: თქვენ ჩემთან ივლით განუყრელად, ვით ჩემი გული, თქვენთან, ჰე, მთებო, ბუნებითა შეუღლებული! მახსოვს, ყმა ვიყავ, ძლივს მოსული გონს და ცნობასა, როს სიდიადე თქვენი მგვრიდა კანკალს, ჟრჟოლასა... იგი არ იყო შიშის ჟრჟოლა, შიშის კანკალი, იგი არ იყო ძვრა გულისა მფრთხალი და მხდალი. მე თრთოლვით ვსჭვრეტდი ლაჟვარდ ცაზედ თქვენსა სიმაღლეს და შევნატროდი ყმაწვილურად თქვენს ზემო მხარეს; სადაც ღრუბელნი ვერ ჰბედავდნენ შიშით სრბოლასა. სადაც ისმენდით ამაყადა გრიგალთ ქროლვასა, სადაც წეროთა ქარავანი, ცას დაღუპული, თქვენ თავთან იყო თითქმის ძლივ-ძლივ გასწორებული, — იქ მე ვნატრობდი, ყმაწვილ ყრმობის სიმარტივითა, ფრენას და ტანტალს თქვენს საშინელ გრიგალივითა. ვნატრობდი ხოლმე, რომ ვეხვიო სუბუქსა ქარსა, ან თავისუფალ არწივისა ძლიერსა ფრთასა, რომ აღმოვფრინდე და შევეხო თქვენს ამაყ თავსა. როცა ჰღმუოდნენ ხევში მძვიფრნი სასტიკნი ქარნი, ვითარ მრისხანე დაჭრილ ლომთა საშიშნი ხმანი, ვითა ფოთოლი — ისე ვთრთოდი, ვუგდებდი რა ყურს, იმ ხმებში ვგრძნობდი მე რაღაცას ნაცნობს, მშობლიურს. თუ მაშინ ყრმისთვის უცხო იყო თავმოწონება, აწ მომწონს თავი, მეგობრებო, რომ დაბადება თქვენს შორისა მხვდა, ბუნებისა თქვენის ვარ შვილი, გრიგალთა, მეხთა, ქუხილთ შორის ქართვლად გაზრდილი. როს ყმაწვილური მწუხარება ჩემს ყმაწვილურს გულს სჩაგრავდა ხოლმე, თქვენ-წინ ვღვრიდი ჩემ ცრემლთ ნაკადულს, თქვენ შეგჩიოდით, შეგტიროდით, თუმც კი იმ ჩემს ცრემლს, როგორცა ეხლა, ისე მაშინ არ სცემდით ნუგეშს... და ეს აჩრდილნი საოცნებელთ წარსულთა წამთა ჩემს სიკვდილამდე მემარხება გულშია ღრმათა!.. რარიგ მიყვარდით, მეგობარნო ჩემ ყმაწვილ ყრმობის, და აწ მაშორებს თქვენთან ვალი ამ წუთის-სოფლის, მომავლის ბედი გაყრას ითხოვს ჩემგან მსხვერპლადა და რას მომთხოვდა უარესსა დასასჯელადა?! ყოვლი ნაბიჯი ჩემის ცხენის თქვენთან მაშორებს, ყოველი წუთი გკარგავს თქვენა და მეც მაობლებს... აგერ თქვენც ჰქრებით თანდათანა... თქვენსა მწვერვალსა ძლივს ვარჩევ... წუთიც!.. მხოლოდღა ვსჭვრეტ ციაგსა ცასა. ამაოდ ვებრძვი მანძილსა და ჰაერის სისქეს და მოუსვენრად ვატანტალებ მწუხარს თვალსა ჩემს!.. თქვენნი მწვერვალნი აღარ სჩანან და მშვენივრად ცას აღარ უმკობენ ერთნაირსა ციაგს კამარას!.. მშვიდობით, ჩემნო, თვალში ცრემლით განებებთ თავსა... უცხოეთიდამ კვლავ მოგაწვდენთ ჩემს გულს და თვალსა; კვლავ გაგიღიმებთ შორ ქვეყნიდამ თქვენ ჩემი სული, და დამიწყებსცა სიყვარულით ფეთქასა გული. |
|
| | |
კალენდარი
